početna strana

Kraj nemačkog ratnog vazduhoplovstva

autor teksta: Goran Limić

Za nemačke proizvođače aviona gotovo potpuna nestašica goriva bila je utoliko obeshrabrujuća koliko su se njihovi dugogodišnji napori da unaprede proizvodnju pokazali kao promašaj; godine 1944. proizvedeno je 40.593 aviona, više nego što je proizvedeno 1942. i 1943. zajedno. Ali od ovog broja aviona samo je 1.041 bio mlazni, a većina ostalih koji su bili klipnoelisni zbog nedostatka goriva ostali su na tlu.

Jedini nemački avioni koji su bili sposobni nastaviti borbu bili su novouvedeni mlazni avioni Me-262 i Arado-234. Oba ta aviona bila su frontovskim jedinicama na raspolaganju u tako malom broju da je njihova vrednost u borbi protiv savezničkih kopnenih snaga bila tek nešto veća od pukog uznemiravanja. Čim bi se mlazi avion pojavio, američki lovci bi se okomili na njega. Ali hitri mlazni bombarderi pokazali su se teškim metama, te su nemački gubici bili retki i mali. Iako je ta vrsta aktivnosti prouzrokovala male materijalne štete, ta taktika lažnog mamca uspevala je vezati više američkih lovaca, koji bi inače napadali ciljeve na zemlji; to je bilo nešto najbliže vazdušnoj zaštiti koju su mogle dobiti iscrpljene nemačke jedinice u završnim mesecima rata.
 

Od septembra 1944. Hitler je počinjao popuštati u pogledu pitanja korišćenja Me-262 kao lovca, dok se Arado-234 uz svu moguću žurbu nastavlja prepravljati u bombardere. Rezultat te promene bio je taj da je četrdesetak Me-262 smesta formiralo lovačku jedinicu pod komandom austrijskog lovačkog asa, majora Waltera Nowotnog. Njegova jedinica je počela operisati početkom oktobra 1944. Uprkos stalnim ozbiljnim 'dečijim bolestima' i teškoćama oko popravka, novi mlazni avion pokazao se vrlo uspešnim u borbi protiv američkih bombarderskih formacija; u prvom mesecu jedinica je zabeležila 22 pobede, nasuprot niskoj stopi upotrebljivosti, koja je tek retko dopuštala upotrebu više od tri ili četiri aviona na dan. Novembra 1944. Nowotni gine i u njegovu čast 7. lovački puk dobija njegovo ime.

U januaru 1945. oformljena je još jedna lovačka jedinica Me-262: elitni 44. lovački odred (Jagdverband 44). Pod komandom nekadašnjeg komandanta nemačkih lovačkih snaga, generala Adolfa Gallanda, 44. lovački odred uskoro je u svome sastavu imao mnoge najbolje preživele asove. Mnogi su došli u 44. lovački odred sa komandnih položaja, jer je drugim klipnomotornim lovačkim jedinicama nedostajalo goriva da se dignu sa zemlje.
Piloti iz 7. lovačkog puka i 44. lovačkog odreda borili su se u mnogim vazdušnim bitkama u završnim mesecima rata. Na primer, 19. marta 1945. kada je 1.250 teških američkih bombardera uz jaku lovačku pratnju krenulo u napad na Berlin, 37 Me-262 iz 7. lovačkog puka uzletelo je da ih presretne. Toga dana su moćne udarne snage izgubile 24 bombardera i 5 lovaca, većinu u vazdušnim borbama, ali uspele su oboriti samo 2 mlaznjaka.

Takve akcije, premda su uznemiravale nemačke protivnike, nisu mogle zaustaviti plimu poraza koja je polako prekrivala zemlju. Razbijeni ostaci Luftwaffe neumoljivo su sabijani u pokrajinu Šlezvig-Holštajn na severu i u Bavarsku na jugu, jer su se invazione armije sa istoka i zapada srele u sredini i presekle ostatak Nemačke na dva dela. Dana 6. maja 1945. admiral Karl Dönitz, koji je od Hitlera na početku meseca nasledio vođstvo raskomadanog Trećeg Rajha, naredio je ostatku svojih snaga da sledećeg dana položi oružje. Rat u Evropi time je formalno završen.

Atmosferu u Luftwaffe na završetku dobro je izložio jedan od nemačkih pilota. U svoj dnevnik on je napisao:
'Dana 6. maja 1945. svrstali smo svoje letelice i opremu u paradni poredak. Englezi su bili zapanjeni impozantnim prizorom na aerodromu: pogled na više od stotinu aviona koji su stajali sa ponosom proisteklim iz tuge. Noviji tipovi Me-262 i He-162, koji jedva da su i otpočeli leteti, stajali su između krvlju okupanih Me-109 i Fw-190, pobednika u hiljadama vazdušnih bitaka; sve će se to morati predati neprijatelju.

Dana 7. maja 1945. skinuli smo sa aviona propelere, bočna kormila i topove. Za nas pilote pogled na aerodrom neopisivo je tužan i bolan. Naš ponos, naše vazdušne snage, naš svet, primorani da budu izloženi, goli. Najmanje trideset ili četrdeset Me-262, najbržih lovaca na svetu, stoje blisko jedan do drugoga, spremni da budu izručeni.

Sada su se osvajači Nemačke dali na razaranje ratnog vazduhoplovstva, koje je na vrhuncu svoje moći bilo strah i trepet Evrope.

Luftwaffe se borila do poslednje kapi goriva, ako ne već i do poslednjeg aviona i pilota. Na kraju je preostalo otprilike 3.500 aviona, ali njihov najveći deo stajao je na svojim aerodromima praznih rezervoara. Između 1. septembra 1939. i 28. februara 1945. godine, poslednjeg datuma za koji postoje pouzdane brojke, nemačke vazduhoplovne snage izgubile su 44.065 avijatičara, ubijenih i izgubljenih, 28.200 bilo ih je ranjeno, a 27.610 bilo je zarobljenih ili nestalih.

Copyright © Goran Limic

obrada © Dejan Vukmirovic

AirSerbia 2003.