 |
|||
|
Kraj nemačkog ratnog vazduhoplovstva
|
|||
|
autor teksta: Goran Limić |
|||
|
PORAZ LUFTWAFFE
www.airserbia.co.yu |
||
|
Kasne jeseni 1944. na istočnom i zapadnom frontu došlo je do relativnog zatišja, jer su saveznici zastali da se nakon uspešnih letnjih ofanziva pripreme za naredne udare. To je bila godina velikih poraza nemačkih armija na svim bojištima i u svima trima dimenzijama. Jasno je bilo da je kraj Trećeg Rajha blizu. Ali tada, suočena jedino sa mogućnošću bezuslovne predaje, zahvaljujući još jačoj ratnoj propagandi i velikim brojem ljudi u nemačkim oružanim snagama spremnih da se bore do poslednjeg, u Nemačkoj je kolala kovanica "Uživajte u ratu, jer će mir biti strašan." Budući da se nikada nije ustručavao od napada, Hitler je uvideo da bi snažna ofanziva sada, kada su mnogi mislili da je s Nemačkom gotovo, izbacila njegove neprijatelje iz ravnoteže. To bi u krajnjem slučaju dalo vreme koje je bilo očajnički potrebno za uvođenje savršenijih tipova mlaznih aviona u Luftwaffe i moćnih novih podmornica u mornaricu. To je Hilter imao na umu kad je svojim generalima izložio plan operacije Wacht am Rhein: snage od 200.000 vojnika uključujići sedam oklopnih divizija, trebalo su da se probiju kroz slabo branjeni sektor američkog fronta te udariti na važnu luku Antverpen, udaljenu više od 130km.
Za zaštitu ofanzive Luftwaffe je okupila moćne snage od 2.460 aviona. Popravljene rafinerije bile su sposobne proizvesto dovoljno goriva da te snage krenu u akciju, barem za kratko vreme.
Zamišljeno je da napad na savezničke aerodrome – operacija Bodenplate – prethodi ofanzivi na tlu. Do sredine decembra dovršeno je celokupno planiranje i jedinice su zaposele polazne položaje. 17. decembra oblaci su se malo digli, te su jedinice jurišnih aviona Luftwaffe obavile nekih 600 letova, uglavnom sa zadacima napada na zemaljske ciljeve; kada je pala noć, bombarderi i lovci izveli su daljih 300 letova protiv pokreta trupa u savezničkoj pozadini borbene zone. Ipak, američki otpor na zemlji lagano je jačao kako su prekaljene borbene jedinice iz drugih delova Francuske pristizale na to područje. Do 20. decembra čeone jedinice nemačkog napada, koje su mestimično napredovale gotovo 80km od početka ofanzive, bile su prisiljene da se zaustave. 24. decembra magla se napokon digla i sad je Luftwaffe još jednom osetila težinu savezničke vazdušne moći: jedanaest važnijih aerodroma, s kojih je pružana zaštita ardenskoj ofanzivi, ozbiljno je oštećeno. Sutradan, na Božić, pregrupisane američke kopnene snage prešle su u protivofanzivu i počele potiskivati Nemce sa novoosvojenih teritorija. Za nešto manje od dve nedelje od početka nemačke ofanzive, operacija Bodenplate je obustavljena, a jedinice koje su u njoj učestvovale upućene su radi učešća u drugim operacijama, mahom odbrambenim. Mnogi komandanti grupa mislili su da je plan udara na aerodrome napušten. Međutim, plan je iznenada postao ponovo aktuelan 31. decembra, kada je te večeri dobijeno naređenje da se on izvede sutradan ujutru, na Novu godinu 1945. U letu ka cilju, koji se mora obaviti na vrlo maloj visini kako bi bili izbegnuti radari, pilotima je naređena potpuna zabrana upotrebe radio-veze; čak ako ih okolnosti nateraju na to da iskoče ili da prinudno slete, nisu je smeli uspostaviti. Datum operacije Nemci su odabrali zbog nestabilnosti vremena; ali bude li se moglo iskoristiti neprijateljsko novogodišnje pijanstvo, tim bolje. |
Do 09.00 časova Nove 1945. prvi avioni su uzleteli i krenuli na mesto okupljanja. U svemu je bilo oko 800 lovaca-bombardera, gotovo svi su bili Me-109 i Fw-190. Formacije nisu bile tako velike kako se planiralo, jer su bitke u minuloj nedelji platile svoj danak.
Najuspešniji napad bio je izveden na Ajdhoven. Treći lovački puk sa 72 aparata Me-109 i Fw-190 napao je Ajdhoven upravo kada su kanadski lovci-bombarderi Typhoon rulali po pisti za izvršenje svog zadatka. Kako je bilo određeno, nemački piloti su napali avione na zemlji topovima i mitraljezima. Za nekoliko minuta avioni dva kanadska skvadrona su bili gotovo svi potpuno uništeni ili oštećeni, a stradale su i ostale jedinice u Ajdhovenu.
Svugda su napadači operacije Bodenplate postigli potpuno iznenađenje, ali po nesreću za Nemce, nije bilo onako uspešnih napada kao kod Ajdhovena. Ustvari, na drugim mestima napadi su bili potpun neuspeh. Ponekad formacije uopšte nisu uspele ni pronaći svoje ciljeve, dok je kod drugih vladala velika zbrka iznad cilja, jer su se napadački avioni raspršili. Novogodišnji napad stajao je savezničke vazduhoplovne snage 144 uništena aviona, a 62 su bila nepopravljiva. Da to postigne, Luftwaffe je izgubio skoro 200 aviona i gotovo isto toliko pilota; od 127 nemačkih aviona koji su tog dana pali iznad američkog i britanskog sektora 41 su oborili lovci, 82 protivavionska vatra, a 16 ih je palo iz različitih nepoznatih razloga. Američki i britanski gubici u operaciji Bodenplate bili su ozbiljni, ali su za dve nedelje bili nadoknađeni. Tako su se klipnomotorne lovačke jedinice Luftwaffe ugasile u završnom plamsaju slave. Do kraja rata one će biti sposobne da se tek po malo pojave u događajima; obnovljeni američki bombarderski napadi na rafinerije u decembru ponovo su ugušili snabdevanje visokooktanskim avionskim gorivom, a ardenska ofanziva i operacija Bodenplate jako su načeli već ionako mršave rezerve.
uvođenje mlaznih aviona u borbena dejstva
Copyright © Goran Limic obrada © Dejan Vukmirovic AirSerbia 2003.
|
||
